imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

2026-10-01T08:51:48Z

Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

Nowa strona

[[File:Tbxl.png]]

Odmiana języka [[BASIC]] dla [[Atari 8-bit|małego Atari]], stworzona w 1985 roku przez niemieckiego programistę [[Frank Ostrowski|Franka Ostrowskiego]] i rozpowszechniona jako program public domain przez czasopismo "Happy Computer". Istnieją dwie oficjalne wersje:

* Turbo-BASIC 1.4 - dla komputerów [[400/800]] z min. 32 KB [[RAM]]. Ta wersja ma wbudowany [[DOS 2.0]] - interpreter jest "doklejony" do pliku DOS.SYS.
* Turbo-BASIC XL 1.5 - dla komputerów [[XL]]/[[XE]]. Ta wersja ładuje się częściowo do [[RAM]]-u pod [[ROM]] systemu operacyjnego, przez co udostępnia więcej pamięci na program użytkownika (nieco ponad 33k - instrukcja ''? FRE(0)'' podaje wynik 34021 bajtów).

Oprócz tego powstało kilka nieoficjalnych modyfikacji:

* Turbo-BASIC XL 2.0 - hack wersji 1.5 ze zmienionym tekstem tytułowym, o treści "(c) 1990 LASER software". Inne różnice nieznane.
* Turbo-BASIC XL 2.0 & Turbo 2000 System (występuje też pod tytułem TT-Basic XL 2.11) - modyfikacja wersji 1.5 dokonana przez [[Jiří Richter|Jiříego Richtera]], autora [[Turbo 2000 (czechosłowackie)|czeskiego Turbo 2000]], w 1988 roku. Zawiera zintegrowany mini-DOS do systemu turbo oraz handler urządzenia [[T:]].
* Turbo BASIC 3.2q - wersja 1.4 przystosowana do współpracy ze [[SpartaDOS]]-em 3.2, autorstwa [[Tom Hunt|Toma Hunta]] z 1992 roku. Brakuje w niej komend BPUT i BGET, aczkolwiek można je zastąpić odpowiednimi wywołaniami XIO. W pakiecie z interpreterem jest handler do obsługi [[P:R: Connection]] wraz z programikiem do ładowania tegoż handlera z poziomu BASIC-a.

Turbo BASIC wgrywa się do pamięci [[RAM]] komputera z dysku lub taśmy. Interpreter charakteryzuje się większą ilością instrukcji w stosunku do oryginalnego [[Atari BASIC]]-a, istnieje też kompilator [[Turbo BASIC XL Compiler]].

Pierwszorzędną zaletą Turbo BASIC-a XL jest jego szybkość, programy wykonywane są od trzech do pięciu razy szybciej niż w interpreterze Atari BASIC, co jest w dużej mierze wynikiem tego, że Turbo BASIC ma własny, bardzo szybki [[Pakiet matematyczny|pakiet procedur zmiennoprzecinkowych]], który sprawdza się świetnie w większości zastosowań.

Inną istotną zaletą interpretera jest wsteczna kompatybilność z [[Atari BASIC]]-iem, dzięki czemu nieomal wszystkie programy napisane w tym ostatnim uruchomią się pod Turbo BASIC-iem XL (z nielicznymi wyjątkami).

W roku 2021 powstała wersja "relokowalna" Turbo-BASIC-a 1.5, charakteryzująca się większą ilością dostępnej pamięci (w zależności od tego, ile miejsca zajmuje DOS) oraz poprawkami niektórych błędów. Autorem modyfikacji jest [[Dmsc|dmsc]].

== Błędy w Turbo BASIC-u ==

* kontrola składni nie przyjmuje słów kluczowych '''%GET''', '''%PUT''' i '''-MOVE''', jeśli są wpisane małymi literami.
* kontrola składni przyjmuje zmienne tekstowe jako argumenty instrukcji '''GET''', chociaż ta może zapisywać wartości tylko do zmiennych numerycznych.
* kontrola składni akceptuje znak ''Esc'' (ASCII 27) w miejsce dwukropka jako separatora instrukcji. Ten sam błąd ma też [[Atari BASIC]].
* uruchomienie programu: '''10 TRAP 10:GET #1,A''' powoduje całkowite zapełnienie i "zawinięcie" się stosu procesora; instrukcja TRAP wprawdzie zdejmuje ze stosu pewną ilość danych, ale rzadko bywa to ilość właściwa. Ten sam błąd ma też [[Atari BASIC]].
* porównanie dwóch funkcji CHR$ w jednym wyrażeniu jest zawsze prawdziwe, np. '''IF CHR$(1)=CHR$(2) THEN STOP''' spowoduje zatrzymanie programu. Ten sam błąd ma też [[Atari BASIC]].
* funkcja '''DEC''' źle działa, jeśli przekazana jej liczba szesnastkowa zawiera małe litery.
* zakończenie łańcucha tekstowego znakiem Ctrl/R (ASCII 18) powoduje takie zachowanie interpretera, jakby po cudzysłowie zamykającym łańcuch znajdował się średnik (np. '''? "NATENCZAS ^R":? "WOJSKI"''' zachowuje się jak '''? "NATENCZAS ^R";:? "WOJSKI"'''). Ten sam błąd ma Atari BASIC rev. A.
* interpreter w wersji 1.5 po uruchomieniu się ustawia wskaźnik MEMLO na adres $3629 i nigdy nie przywraca poprzedniej wartości: żeby ustawić sensowną wartość MEMLO pod np. [[MyDOS]]-em, trzeba po wyjściu z interpretera wcisnąć klawisz RESET.

== Zobacz też ==

* [[Kody błędów Turbo BASIC-a XL]]
* [[Tokeny Turbo BASIC XL]]

== Linki zewnętrzne ==

* [http://www.tmeyer.de/atari/index.html Strona z oryginalnym artykułem o Turbo-Basicu XL] wraz z kompilatorem (pliki pdf z Happy Computera)
* [http://ftp.pigwa.net/stuff/mirror/turbobasicxlandaction.com/ Mirror strony o Turbo Basicu i Action! prowadzonej kiedyś przez Sikora]
* [http://atariage.com/forums/topic/266070-turbobasic-xl-v15-mads-source-disassembly/ Pełny kod źródłowy TBXL w formacie cross-asemblera MADS]
* [https://atariwiki.org/wiki/Wiki.jsp?page=TURBO-BASIC%20XL Dużo informacji o TBXL i jego autorze]
* [https://github.com/dmsc/turbo-dis Kod źródłowy (i binaria) wersji relokowalnej z 2021 roku]

[[Kategoria:Oprogramowanie Atari 8-bit]]
[[Kategoria:Języki programowania]]
[[Kategoria:BASIC]]

Turbo BASIC XL - Historia wersji

imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest