imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

2026-10-01T08:51:48Z

Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

Nowa strona

[[Sophia]] to rozszerzenie Atari XL/XE emulujące układ [[GTIA]] i umożliwiające wyświetlanie obrazu przez złącza RGB, YPbPr, VGA, DVI-D.

Urządzenie istnieje w dwóch wersjach różniących się nieco od siebie.

=== Lista rejestrów Sophia1 ===

W pierwszej wersji Sophii nieużywane bity rejestru układu [[GTIA]] wykorzystano do konfiguracji funkcji rozszerzenia.

{|
|-
! Adres
! Etykieta
! Opis
|-
| $D01D (W)
| PMCNTL, GRACTL
| Funkcje bitów:

* bit 7 - niewykorzystany
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: redukcja szerokości ekranu do 336 pikseli hires (1 - włączony)
* bit 4 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja dodatkowego koloru w [[Tryby wysokiej rozdzielczości|trybach wysokiej rozdzielczości]] (1 - włączony)
* bit 3 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja najmłodszego bitu luminancji (1 - włączony)
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

=== Lista rejestrów Sophia2 ===

Tu wykorzystano tylko jeden nieużywany bit w rejestrze układu [[GTIA]] i przełącza on bank rejestrów Sophii.

{|
|-
! Adres
! Etykieta
! Opis
|-
| $D01D (W)
| PMCNTL, GRACTL
| Funkcje bitów:

* bit 7 - w układzie [[Sophia|Sophia2]]: włączenie rejestrów rozszerzenia (1 - włączone)
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - niewykorzystany
* bit 4 - niewykorzystany
* bit 3 - niewykorzystany
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

Bank rejestrów Sophii2 znajduje się w podstawowym obszarze rejestrów GTIA czyli $D000-$D01F.

{|
|-
! Adres
! Etykieta
! Opis
|-
| $D000 (R/W)
| DISM0PF
| Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.

* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
| $D001 (R/W)
| DISM1PF
| Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
| $D002 (R/W)
| DISM2PF
| Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
| $D003 (R/W)
| DISM3PF
| Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
| $D004 (R/W)
| DISP0PF
| Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.

* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
| $D005 (R/W)
| DISP1PF
| Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
| $D006 (R/W)
| DISP2PF
| Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
| $D007 (R/W)
| DISP3PF
| Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
| $D008 (R/W)
| DISM0P
| Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.

* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
| $D009 (R/W)
| DISM1P
| Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
| $D00A (R/W)
| DISM2P
| Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
| $D00B (R/W)
| DISM3P
| Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
| $D00C (R/W)
| DISP0P
| Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.

* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
| $D00D (R/W)
| DISP1P
| Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
| $D00E (R/W)
| DISP2P
| Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
| $D00F (R/W)
| DISP3P
| Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
| $D010
| -
|
|-
| $D011
| -
|
|-
| $D012
| -
|
|-
| $D013
| -
|
|-
| $D014
| -
|
|-
| $D015 (R)
| REV
| Rewizja rdzenia.
|-
| $D016
| -
|
|-
| $D017
| -
|
|-
| $D018
| -
|
|-
| $D019
| -
|
|-
| $D01A
| -
|
|-
| $D01B (R/W)
| PRIOR
| Rejestr konfiguracji rozdzielczości i palety.
Znaczenie bitów:

* bit 7: VGA - ustawia wyjście analogowe RGB jako VGA (H:31kHz; V:60/50Hz); dostępny jest tylko tryb graficzny 480p/576p
* bity 6-4: RESolution - wybór rozdzielczości ekranu

{|
|-
| wartość
| rozdzielczość
| aspect-ratio
|-
| %000
| 480p<br />576p
| 3:2<br />5:4
|-
| %001
| 1280x960
| 4:3
|-
| %010
| 1280x1024
| 5:4
|-
| %011
| 1344x960
| 14:10
|-
| %100
| 1440x900
| 16:10
|-
| %101
| 1536x960
| 16:10
|-
| %110
| 1600x900
| 16:9
|-
| %111
| 1704x960
| 16:9
|}

* bity 3-0: PALEtte - wybór aktywnej palety; po resecie urządzenia ustawiana jest wbudowana paleta 0 (PAL lub NTSC zależnie od systemu TV); palety 1-15 są programowane przez użytkownika (patrz rejestr PALDATA); nie jest zapisywany do pamięci nieulotnej
|-
| $D01C (R)
| FIELD
| Znacznik parzystości ramki w trybie z przeplotem.
Funkcje bitów:

* bit 7 - 1: ramka nieparzysta
* bit 6-0 - niewykorzystane
|-
| $D01D (R/W)
| GRACTL
| Rejestr konfiguracji.
Znaczenie bitów:

* bit 7: SPECial features ENable - 1: aktywuje rejestry układu Sophia2, 0: aktywuje rejestry układu GTIA i zeruje adres pamięci palety
* bit 6: SYNC conTroL - ustawia wyjścia analogowych sygnałów synchronizacji

{|
|-
| tryb
| wartość
| H
| V
|-
| RGB
| 0
| CSYNC 0.3Vpp@75Ω
| RGB Blanking
|-
| RGB
| 1
| HSYNC TTL
| VSYNC TTL
|-
| VGA
| x
| HSYNC TTL
| VSYNC TTL
|}

* bit 5: Visible playfield GATE - 1: ogranicza wyświetlany obraz do 336 pikseli na ekranie
* bit 4: HIRES Bi-Color - 1: powoduje że w trybach wysokiej rozdzielczości kolor punktu zgaszonego brany jest z COLPF2 a punktu zapalonego z COLPF1
* bit 3: LUM0 bit ENable - 1: uaktywnia najmłodszy bit luminancji w rejestrze koloru
* bit 2: INTERLACE - 1: włącza tryb z przeplotem
* bit 1: YUVRGB - 1: kontroluje przestrzeń kolorów wyjścia analogowego 0: YPbPr, 1: RGB
* bit 0: NonVolatile ENable: - 1: aktywuje zapis ustawień do pamięci nieulotnej; następujący w ciągu 4 cykli zapis wartości do rejestru GRACTL lub PRIOR Sophii zostanie utrwalony
|-
| $D01E (R)
| SOPHIA
| Identyfikator urządzenia - zawiera wartość $53 czyli 'S'
|-
| $D01E (W)
| HITCLR
| Zapis dowolnej wartości pod ten adres zeruje ustawienia wszystkich rejestrów [[#DISM0PF|DISM0PF]]-DISM3PD, DISM0P-DISM3P, DISP0PF-DISP3PF oraz DISP0P-DISP3P.
|-
| $D01F (W)
| PALDATA
| Kolejne wpisy do tego rejestru zapisują odpowiednio składowe R, G i B koloru palety.
Dostępnych jest 16 palet, z czego ostatnia jest nieużywana. Na początku pamięci znajduje się paleta nr 1, potem 2, itd. Nie ma dostępu do wbudowanej palety nr 0.

Każda paleta zawiera 256 kolorów definiowanych za pomocą 6-bitowych składowych (najstarsze bity w bajcie).

Wewnętrzny adres wpisu palety resetowany jest w momencie wyzerowania bitu SPECEN rejestru GRACTL (czyli '''wyłączenia''' banku rejestrów Sophii).
|}

== Zobacz też ==

* [[Rejestry GTIA]]

[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]

Rejestry Sophia - Historia wersji

imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest