imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

2026-10-01T08:51:48Z

Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

Nowa strona

Przeplot, po angielsku ''interleave'' lub ''skew'', określa fizyczną kolejność sektorów na ścieżce dyskietki. Kolejność ta jest ustalana podczas formatowania i pozostaje niezmienna aż do przeformatowania dyskietki.

Praktycznie każda stacja dysków do ośmiobitowego Atari ma charakterystyczny dla siebie przeplot, dobrany do prędkości transmisji, gęstości i szybkości obrotowej napędu tak, żeby efektywna szybkość odczytu i zapisu była optymalna. Większość stacji produkowanych w latach osiemdziesiątych XX wieku obraca dyskietką 288 razy na minutę, w [[XF551]] i [[Karin Maxi]] jest to 300 obr./min., a w [[XFD601]]/[[XFD602|602]] - 360 obr./min.

== Przeplot standard ==

Normalnie sektory na ścieżce dyskietki ułożone są kolejno od sektora o najniższym numerze do sektora o numerze najwyższym (np. od 1 do 18 w [[SD]] i [[DD]]). W ośmiobitowym Atari, przy prędkości transmisji 19200 bps zapewnia to odczytanie całej ścieżki w 18 obrotach dyskietki. Jest to tzw. przeplot standard, 1:18 (co oznacza: jedna ścieżka w 18 obrotach). W podwójnej gęstości ustala to efektywną szybkość transmisji na 1228-1280 bajtów na sekundę - w zależności od szybkości obracania się dyskietki w różnych stacjach, od 288 do 360 obrotów na minutę.

Przy szybkości komunikacji ze stacją dysków ustawionej na 19200 bps efektywnej prędkości wymiany danych nie da się istotnie ulepszyć manipulując przeplotem, gdyż np. w gęstości podwójnej, w czasie odczytu pojedynczego sektora (odczytania go z nośnika i wysłania do komputera) dyskietka wykonuje prawie 3/4 obrotu (dokładniej, około 260 stopni przy prędkości 288 obr./min.), a sporo pozostałego czasu zajmuje przygotowanie odczytu sektora następnego, tj. nadanie komendy przez komputer, jej odbiór i interpretacja w stacji dysków, przesłanie potwierdzenia itp.

=== 288 obr./min. ===

==== 810 ====

Przeplot zwykłej (nieprzerobionej) stacji [[810]]:

* SD (1-18): 1,3,5,7,9,11,13,15,17,2,4,6,8,10,12,14,16,18

Zapewnia to odczyt ścieżki w 9 obrotach dla SD (przeplot 1:9). Innych gęstości stacja nie obsługuje.

==== 1050 ====

Przeplot zwykłej (nieprzerobionej) stacji [[1050]]:

* SD (1-18): 1,3,5,7,9,11,13,15,17,2,4,6,8,10,12,14,16,18
* ED (1-26): 1,3,5,7,9,11,13,15,17,19,21,23,25,2,4,6,8,10,12,14,16,18,20,22,24,26

Zapewnia to odczyt ścieżki w 9 obrotach dla SD i w 13 obrotach dla ED (przeplot 1:9 i 1:13, DD stacja nie obsługuje).

==== Top Drive 1050 ====

Dla prędkości 288 obr./min. i standardowej transmisji optymalne są przeploty zastosowane w stacji [[Top Drive 1050]]:

* SD (1-18): 1,18,16,14,12,10,8,6,4,2,17,15,13,11,9,7,5,3
* ED (1-26): 1,10,19,8,17,26,6,15,24,4,13,22,2,11,20,9,18,7,16,25,5,14,23,3,12,21
* DD (1-18): 1,15,10,5,14,9,4,18,13,8,3,17,12,7,2,16,11,6

Zapewnia to odczyt ścieżki w 9 obrotach dla SD, w 12 obrotach dla ED i w 14 obrotach dla DD. Krótko mówiąc, są to przeploty odpowiednio 1:9, 1:12 i 1:14.

=== 300 obr./min. ===

==== [[SN-360]] ====

* SD stacja nie formatuje w ogóle
* ED (1-26): 1,24,22,20,18,16,14,12,10,8,6,4,2,25,23,21,19,17,15,13,11,9,7,5,3,26
* DD (1-18): 1,9,17,8,16,7,15,6,14,5,13,4,12,3,11,2,10,18
* DSDD (1-18): jak DD, a na drugiej stronie dyskietki 18,10,2,11,3,12,4,13,5,14,6,15,7,16,8,17,9,1 (czyli DD wspak)

=== 360 obr./min. ===

==== XFD601/602 ====

Przy prędkości obrotowej 360 obr./min. i stadardowej transmisji stosuje się następujące przeploty:

* SD (1-18): 1,6,11,16,3,8,13,18,5,10,15,2,7,12,17,4,9,14
* ED (1-26): 1,24,21,18,15,12,9,6,3,26,23,20,17,14,11,8,5,2,25,22,19,16,13,10,7,4
* DD (1-18): 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18

Zapewnia to odczyt ścieżki w 11 obrotach dla SD, 17 dla ED i 18 dla DD (przeploty 1:11, 1:17 i 1:18).

== Przeplot turbo ==

Kolejność sektorów zmienia się przy formatowaniu z tzw. przeplotem turbo. Gdy dyskietka ma być odczytywana z prędkością większą niż standardowe 19200 bps, konieczna jest zmiana przeplotu, gdyż samo przyspieszenie transmisji przy zwykłym przeplocie nic nie daje: ścieżka nadal będzie odczytywana w takiej samej liczbie obrotów, jak przy 19200 bps, tylko przerwy pomiędzy sektorami się wydłużą.

Jak napisano powyżej, każda stacja dysków ma swój przeplot, dobrany do prędkości transmisji, gęstości i szybkości obrotowej napędu. Te różnice są widoczne zwłaszcza w przeplotach turbo, dlatego przeplot turbo dobry w jednej stacji rzadko jest dobry dla innej. Niektóre stacje (np. [[XFD601]] i [[XFD602]]) oprócz przeplotu dobierają też wzajemny układ ścieżek tak, żeby po przejściu na następną ścieżkę jej początkowy sektor znalazł się od razu pod głowicą.

=== 288 obr./min. ===

==== US Doubler ====

Typowy przeplot turbo - przeplot [[US Doubler|US Doublera]] - pozwala odczytać ścieżkę [[SD]] w pięciu, a [[ED]] i [[DD]] w siedmiu obrotach przy transmisji 52 kbps. Kolejność sektorów jest następująca:

* SD (1-18): 1,5,9,13,17,2,6,10,14,18,3,7,11,15,4,8,12,16
* ED (1-26): 1,5,9,13,17,21,25,2,6,10,14,18,22,26,3,7,11,15,19,23,4,8,12,16,20,24
* DD (1-18): 1,14,9,4,17,12,7,2,15,10,5,18,13,8,3,16,11,6

Efektywna szybkość transmisji wynosi wtedy odpowiednio 2212 bajtów na sekundę dla [[SD]], 2282 dla [[ED]] i 3160 dla [[DD]].

==== Top Drive 1050 ====

Dla Top Drive 1050 i pokrewnych rozszerzeń (np. [[TOMS Multi Drive]]) posługujących się transmisją 68,2 kbps przeploty wyglądają jak następuje:

* SD (1-18): 1,5,9,13,17,2,6,10,14,18,3,7,11,15,4,8,12,16 (identycznie jak w US Doublerze)
* ED (1-26): 1,10,19,6,15,24,2,11,20,7,16,25,3,12,21,8,17,26,4,13,22,9,18,5,14,23
* DD (1-18): 1,12,4,15,7,18,10,2,13,5,16,8,11,3,14,6,17,9

Ścieżka odczytywana jest w minimum pięciu obrotach w SD, sześciu w ED i siedmiu w DD.

=== 300 obr./min. ===

Stacja SN-360 używa tu przeplotów US Doublera, patrz wyżej.

=== 360 obr./min. ===

==== XFD601/2 ====

W stacjach [[XFD601]] i [[XFD602]] przy szybkości transmisji ustawionej na 80 kbps stosowane są przeploty jak poniżej:

* SD (1-18): 1,12,5,16,9,2,13,6,17,10,3,14,7,18,11,4,15,8
* ED (1-26): 1,16,5,20,9,24,13,2,17,6,21,10,25,14,3,18,7,22,11,26,15,4,19,8,23,12
* DD (1-18): 1,14,9,4,17,12,7,2,15,10,5,18,13,8,3,16,11,6 (identycznie jak w US Doublerze)

Odczyt ścieżki SD następuje w pięciu obrotach, a siedmiu w ED i DD.

== Uwagi ==

Najlepiej stosować przeploty z liczbą nieparzystą w mianowniku, która sama (lub jej różnica z liczbą sektorów) nie jest jednocześnie całkowitym dzielnikiem liczby sektorów na ścieżce. Takie przeploty są równomierne, np.

* ED: 1:5, 1:7, 1:9, 1:15, 1:17
* SD/DD: 1:11, 1:13

Formatowanie dyskietek z odpowiednim przeplotem nie jest jedyną techniką optymalizowania odczytu z dyskietki; inną jest [[Buforowanie ścieżek|buforowanie ścieżek]].

[[Kategoria:Glosariusz]]

Przeplot - Historia wersji

imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest