imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

2026-10-01T08:51:48Z

Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

Nowa strona

[[Formaty systemów plików|Format dyskietki]] zastosowany w [[DOS 3.0]] i przeznaczony do użycia ze stacją [[1050]].

== Cechy ogólne ==

* Dopuszczalne wielkości sektorów: 128 bajtów
* Maksymalna pojemność systemu plików: 254 bloki (254 KB)
* Maksymalna wielkość pliku: 255 bloków (255 KB)
* Maksymalna liczba plików na dysku: 63
* Struktura katalogowa: jednopoziomowa
* Maksymalna liczba plików w katalogu: 63
* Wielkość wpisu w katalogu: 16 bajtów
* Nazwa pliku: 8+3
* Metoda linkowania plików: globalna mapa alokacji plików
* Metoda alokacji sektorów: globalna mapa alokacji plików

== Jednostka alokacji ==

Jednostkę alokacji stanowi "blok" liczący osiem sektorów po 128 bajtów, czyli 1k w [[SD]] i [[ED]] (DOS 3.0 nie obsługuje nic więcej). Całkowita pojemność dyskietki w [[SD]] i [[ED]] wynosi więc odpowiednio 90 i 130 bloków.

Sektory ('''nie''' bloki) 1-24 są zarezerwowane do użytku systemu, reszta dyskietki jest przeznaczona na pliki. Użycie sektorów systemowych jest następujące:

* sektory 1-15 zajmuje DOS
* sektory 16-23 zajmuje katalog
* sektor 24 zajmuje mapa alokacji plików

Na pliki więc przeznaczone jest 87k w [[SD]] lub 127k w [[ED]].

== Katalog ==

Pojedyńczy wpis katalogowy zajmuje 16 bajtów. Ponieważ katalog zajmuje 8 sektorów, na dyskietce można by było umieścić do 64 plików, gdyby nie fakt, że w pierwszym sektorze katalogu pierwszy wpis jest zajęty przez DOS. Dlatego maksymalna liczba plików na dyskietce wynosi 63. Ten wpis systemowy składa się z 14 zer, a dwa ostatnie bajty mają wartość odpowiednio $57 $A5 dla [[SD]] i $7F $A5 dla [[ED]] - jest to znacznik formatu (w obu wypadkach pierwsza liczba oznacza całkowitą pojemność obszaru plików dyskietki liczoną w kilobajtach).

Strukturę pozostałych wpisów katalogu przedstawia tabelka:

{|
|-
| '''Offset'''
| '''Opis'''
|-
| $00
| Bajt statusu:

* bit 7 = 1 - wpis katalogowy istnieje; jeśli tu jest 1, a w pozostałych bitach 0, to plik jest skasowany.
* bit 6 = 1 - plik istnieje.
* bit 5 - niewykorzystany
* bit 4 - niewykorzystany
* bit 3 - niewykorzystany
* bit 2 - niewykorzystany
* bit 1 = 1 - plik zabezpieczony przed zapisem lub skasowaniem.
* bit 0 = 1 - plik jest otwarty do zapisu

Ogólnie status pliku istniejącego to $C0, zabezpieczonego $C2, a skasowanego $80.
|-
| $01-$08
| Nazwa pliku dopełniona spacjami.
|-
| $09-$0B
| Rozszerzenie nazwy pliku dopełnione spacjami.
|-
| $0C
| Liczba bloków zajętych przez plik. Plik może zatem w teorii zajmować maksymalnie 255 bloków (kilobajtów).
|-
| $0D
| Numer pierwszego bloku zajętego przez plik. Numerowane są od zera.
|-
| $0E-$0F
| Wskaźnik końca pliku w ostatnim bloku. W praktyce jest to 16 najmłodszych bitów całkowitej wielkości pliku liczonej w bajtach.
|}

Po zamknięciu DOS przydziela każdemu plikowi - również takiemu o zerowej długości - co najmniej jeden blok zaznaczywszy to odpowiednio tak w katalogu jak i mapie dysku.

== Mapa alokacji plików ==

Mapa alokacji plików ([[VTOC]]) znajduje się w sektorze nr 24. Każdy jej bajt odpowiada jednemu blokowi obszaru plików, np. bajt o offsecie $00 odpowiada blokowi pierwszemu, który zajmuje sektory 25-32 (i ma numer 0). Bajty te mogą przyjmować następujące wartości:

* $80-$FC - wartości zarezerwowane
* $FD - koniec pliku (ostatni blok zajęty przez plik)
* $FE - obszar wolny
* $FF - obszar zarezerwowany (bloki wadliwe, nie istniejące itp.)

Każda inna wartość to numer następnego bloku zajętego przez plik.

== Przykład ==

* Wpis katalogowy pliku FMS.SYS wygląda następująco:

<pre>$C0 FMS_____SYS $04 $00 $A6 $0D
</pre>

Dwa najstarsze bity statusu ustawione na 1 informują, że na tej pozycji katalogu jest wpis oraz że związany z nim plik nie jest skasowany. Plik ten zajmuje na dyskietce $04 bloki począwszy od bloku o numerze $00. Długość pliku to 3494 bajty ($0DA6) i tyleż wynosi "wskaźnik EOF".

* W mapie alokacji plików jednostka alokacji nr 0 to bajt o takimże offsecie ($00). Widzimy tam, co następuje:

<pre>Offsety: $00 $01 $02 $03
Wartości: $01 $02 $03 $FD
</pre>

Plik zajmuje bloki o kolejnych numerach 0, 1, 2 i 3. Liczba bajtów znajdujących się w ostatnim bloku może być łatwo wyliczona ze "wskaźnika EOF" znajdującego się w katalogu.

Ogólnie format DOS 3.0 przypomina w założeniach [[Format AtariDOS 4|format AtariDOS 4]].

== Zobacz też ==

* [[Formaty systemów plików]]

[[Kategoria:Atari 8-bit]]

Format AtariDOS 3 - Historia wersji

imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest