imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

2026-10-01T08:51:48Z

Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

Nowa strona

[[File:Action.gif]]

Strukturalny, kompilowany język programowania dla ośmiobitowych Atari. Dzieło programisty [[OSS]] nazwiskiem Clinton Parker, sprzedawane od 1983 roku pod marką ''Action Computer Services''. Właścicielem praw autorskich było kolejno [[OSS]], [[ICD]], a w końcu [[FTe]].

Action! łączy w sobie cechy [[C]] i [[Pascal|Pascala]], czyli wygodę programowania z całkiem szybkim kodem wynikowym. Składnia Action! była wzorowana na języku [http://en.wikipedia.org/wiki/ALGOL_68 ALGOL 68]. Niemałą zaletą Action! jest dość wygodny, pełnoekranowy edytor. W języku tym napisano sporo programów użytkowych (np. [[DiskRx]]), gier, np. [[Problem Jasia]] czy nawet utwory do gier (np. w [[Tanks]], [[Battle Ships]], Scorpions v2.0).

Oryginalna wersja języka występuje na [[Cartridge|cartridge]]'u, ale krążyła też niemal w pełni funkcjonalna wersja dyskowa. Język na cartridge'u zajmował 16k - w czterech bankach po 4k (z czego jeden bank zawsze zajmował B000-BFFF, a reszta była podmieniana pod A000-AFFF) - zajmującym w sumie te same adresy, co interpreter Atari BASIC, tj. $A000-$BFFF.

Ciekawostką jest spora biblioteka procedur krążąca w sieci, dzięki czemu Action! stał się bardzo rozbudowanym i elastycznym narzędziem pracy dla programistów.

Znane osobistości używające Action! to: [[Jakub Husak]], [[Gizmo Magic]] oraz [[Tdc|tdc]].

== Typy danych ==

W Action! występują trzy typy danych numerycznych: BYTE, CARD i INT. BYTE to ośmiobitowa liczba całkowita bez znaku, CARD - 16-bitowa liczba całkowita bez znaku, INT - 16-bitowa liczba całkowita ze znakiem. Pozostałe typy to CHAR, ARRAY, POINTER i typy deklarowane przez użytkownika, np.

<pre>
TYPE CORD=[CARD x,y]
CORD point
point.x=42
point.y=23
</pre>

== Lista słów kluczowych ==

<pre>AND FI OR UNTIL
ARRAY FOR POINTER WHILE
BYTE FUNC PROC XOR
CARD IF RETURN
CHAR INCLUDE RSH
DEFINE INT SET
DO LSH STEP
ELSE MOD THEN
ELSEIF MODULE TO
EXIT OD TYPE
</pre>

== Lista rozpoznawanych symboli ==

<pre>+ - * /
& % !
> >= < <= <> # =
@ ^ .
" ' $ [ ]
; ,
( )
</pre>

== Lista procedur bibliotecznych ==

<pre>Break LIST PrintCD SCompare Close Locate
PrintCDE SCopy color MoveBlock PrintCE SCopyS
device Note PrintD SetBlock DrawTo Open
PrintDE SetColor EOF Paddle PrintE SndRst
Error Peek PrintF Bound Fill PeekC
PrintI Stick GetD Plot PrintID StrB
Graphics Point PrintIDE StrC InputB Poke
PrintIE StrI InputBD PokeC Ptrig Strig
InputC Position Put TRACE InputCD Print
PutD ValB InputI PrintB PutDE ValC
InputID PrintBD PutE ValI InputMD PrintBDE
Rand XIO InputS PrintBE SAssign Zero
InputSD PrintC
</pre>

== Cechy języka ==

Action! to jeden z najszybszych kompilatorów dostępnych dla ośmiobitowego Atari.

Program pisze się w edytorze, kompiluje natomiast w tzw. monitorze, który ma też pewne funkcje ułatwiające debugging. Edytor jest pełnoekranowy, pole edycyjne można podzielić na dwa niezależne "okna". Możliwości edytora obejmują kopiowanie bloków, wyszukiwanie i zastępowanie tekstów itp.

Kompilator Action! jest jednoprzebiegowy. Kod źródłowy może być kompilowany z pamięci lub z pliku do pamięci. Jest również dostępne rozwiązanie programowe pozwalające kompilować do pliku (z pewnymi niewielkimi ograniczeniami). W celu przyspieszenia kompilacji można ustawić opcję "wyłącz ekran" na czas kompilacji, co przyspiesza kompilację o 25-30%.

Wszystkie obliczenia dokonywane są w trybie liczb całkowitych ze znakiem lub bez, jedno lub dwubajtowych. Język nie przewiduje wstawek w asemblerze w postaci mnemoników, podprogramy maszynowe muszą być załączane w postaci tablic wypełnionych stałymi szesnastkowymi lub dziesiętnymi.

Zmienne w Action! są alokowane pod stałymi adresami w pamięci, a nie na stosie, co z jednej strony daje bardziej wydajny kod wynikowy, a z drugiej uniemożliwia stosowanie rekurencji.

== Przykład kodu ==

Przykładowa procedura na [http://pl.wikipedia.org/wiki/Sito_Eratostenesa sito Eratostenesa] napisana w Action!:

<pre>
BYTE RTCLOK=20, ; addr of sys timer
SDMCTL=559 ; DMA control

BYTE ARRAY FLAGS(8190)

CARD COUNT,I,K,PRIME,TIME

PROC SIEVE()

SDMCTL=0 ; shut off Antic
RTCLOK=0 ; only one timer needed

COUNT=0 ; init count
FOR I=0 TO 8190 ; and flags
DO
FLAGS(I)='T
OD

FOR I=0 TO 8190 ; and flags
DO
IF FLAGS(I)='T THEN
PRIME=I+I+3
K=I+PRIME
WHILE K<=8190
DO
FLAGS(K)='F
K==+PRIME
OD
COUNT==+1
FI
OD
TIME=RTCLOK ; get timer reading
SDMCTL=34 ; restore screen

PRINTF("%E %U PRIMES IN",COUNT)
PRINTF("%E %U JIFFIES",TIME)
RETURN
</pre>

== Sprawdzenie wersji ==

Odczyt komórki pamięci $B000 w oryginalnym cartridge-u pozwala uzyskać numer rewizji ACTION! Przykładowo: '''? $B000''' da w wyniku czterocyfrową liczbę szesnastkową, której ostatnie cyfry oznaczają numer rewizji. W wersji wydanej piracko przez Atrax wygląda to następująco:

<pre>
45056,$B000 = 6, $0136 54 310
</pre>

z czego wynika że jest to wersja 1, rewizja 3.6. W sieci dostępny jest obraz cartridge-a z wersją 02.. (numer odczytany z emulatora). Prawdopodobnie można też znaleźć inne.

Dokładniejsze testy wersji wykazały jednak, że wszystkie dostępne w sieci obrazy cartridge-y Action! mają dokładnie ten sam kod, różniący się wyłącznie opisem w dolnej części ekranu edytora oraz zawartością owej komórki $B000, przez co nie można na niej polegać. Prawdopodobnie spowodowane jest to specyfiką ówczesnego rynku, który przy ograniczonej dostępności do źródeł oprogramowania tworzył własne wersje programów (nowości sprzedawały się znacznie lepiej).

== Ciekawostki ==

* Istnieją wersje na cartridge'ach datowane na 1986 oraz 1987 rok, bez nazwy producenta/developera w komunikacie na dole ekranu. Prawdopodobnie ta ostatnia jest wersją z poprawkami, wydaną przez FTe, ale nie jest to informacja potwierdzona. Bliższa analiza natomiast wykazała brak różnic z wersją z 1983 roku, z wyjątkiem wyświetlanego komunikatu oraz zmienionej zawartości komórki $B000.
* Powstały projekty będące próbą przeniesienia kompilatora języka Action! na komputery osobiste:
** [[Effectus]], którego autorem jest [[Bostjan Gorisek]]
** [[Action! compiler]] napisany przez [[Jim Patchell|Jima Patchella]]

== Linki zewnętrzne ==

* [http://www.cyberroach.com/analog/an16/action.htm Oficjalny opis języka]
* [https://atariwiki.org/wiki/Wiki.jsp?page=Action Strona z masą źródłówek]
* [http://atariki.krap.pl/images/2/29/Action_cheat_sheet.pdf Szybka podpowiedź]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Action!_(programming_language) Hasło Action!] na en.wikipedia.org
* [http://pl.wikipedia.org/wiki/Action! Hasło Action!] na pl.wikipedia.org
* [http://gury.atari8.info/effectus/ Strona domowa Effectus]
* [http://www.noniandjim.com/Jim/atari/Action_Compiler.html Strona domowa Action! compiler]
* [http://ftp.pigwa.net/stuff/mirror/turbobasicxlandaction.com/ Mirror strony o Turbo Basicu i Action! prowadzonej kiedyś przez Sikora]

[[Kategoria:Oprogramowanie Atari 8-bit]]
[[Kategoria:Języki programowania]]

Action! - Historia wersji

imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest