imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

2026-10-01T08:51:48Z

Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

Nowa strona

ACX - od ang. ''Amy Chen eXecutable'' - jest formatem pliku przeznaczonym do przechowywania relokowalnych binariów. Format ten został stworzony dla doładowywanych z zewnątrz handlerów urządzeń podłączonych do łącza szeregowego ([[SIO]]) oraz szyny równoległej ([[PBI]]), zwłaszcza ekspandera [[1090]].

Procedury obsługujące ten format znajdują się w [[XL OS]], w każdym seryjnym egzemplarzu [[1200XL]], [[600XL]], [[800XL]], [[65XE]] i [[130XE]]. System korzysta z nich podczas ładowania sterowników (handlerów) z podłączonych urządzeń, np. z modułu [[1090]]. Objawem tego jest znane wszystkim posiadaczom Atari "pierdzenie" wydobywające się z głośnika monitora przy starcie systemu oraz przy odwołaniu do urządzenia niezarejestrowanego w [[CIO]]. Jest to próba skomunikowania się z urządzeniami peryferyjnymi w celu ściągnięcia odpowiednich sterowników.

Zamierzeniem twórców była dostępność procedury relokującej dla programistów. Planowane było umieszczenie oficjalnego skoku pod adresem $E486, umożliwiającego relokowanie "zwykłych" programów. Niestety, z niewiadomych przyczyn zrezygnowano z tego rozwiązania.
W systemie operacyjnym [[DracOS]] od wersji 2.22 przywrócono w [[Tablica skoków|tablicy skoków]] legalne odwołanie do procedury relokatora. Skok do niej umieszczono jednak pod adresem $E483, ze względu na zajęcie pierwotnego adresu przez inną procedurę.

Loader i związany z nim format binarny zostały przeanalizowane przez [[Trub|Truba]] w 2006 roku na podstawie dokumentacji pochodzącej z Atari. Według kodu źródłowego autorem procedur obsługi jest Y.M. "Amy" Chen; stąd pochodzi nadana formatowi nieoficjalna nazwa.

== Ogólna struktura pliku ==

Właściwą strukturę pliku stanowią segmenty, z których każdy dotyczy pewnego fragmentu ładowanego programu. Segment jest podzielony na rekordy, z których pierwszy zawiera kod lub dane programu (''Text record'', zwany dalej ''rekordem kodu''), zaś dalej następują rekordy informacyjne, określające parametry dla relokatora (''Information records''). W typowej sytuacji program musi zostać podzielony na porcje po maksymalnie 253 bajty, ponieważ segment nie może opisywać większych fragmentów. Ostatnim rekordem w pliku jest rekord końcowy (''End record'').

Już poza oficjalną specyfikacją przyjęto, że plik dyskowy w formacie ACX zawiera dodatkowo nagłówek (sygnaturę) w dwóch pierwszych bajtach; ich wartości wynoszą kolejno $F0,$FF (nie dotyczy sterowników ładowanych z urządzeń peryferyjnych).

== Rekord kodu ==

Rekordy takie przechowują kod ładowanego programu. W zależności od typu określają sposób umieszczenia go w pamięci:

* $00 - relokacja poza stroną zerową
* $01 - relokacja na stronie zerowej
* $0A - bez relokacji.

'''Format rekordu kodu'''

{| style="text-align: left; "
|-
|style="width: 60px;" | Typ 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | Długość 
(1 bajt)
|style="width: 120px;" | Adres
względny lub bezwzględny (2 bajty)
|style="width: 300px;" | Kod
programu (max. 253 bajty)
|}

Na długość składają się, oprócz kodu programu także 2 bajty adresu, stąd powinna się mieścić w zakresie 2-255. Adres bezwględny dotyczy miejsca umieszczenia w pamięci kodu nierelokowanego (typ $0A). Dla kodu relokowalnego adres względny określa jego przemieszczenie względem adresu bazowego programu, który powinien wynosić $0000 (ew. $00 dla kodu na stronie zerowej).

== Rekord informacyjny ==

Rekordy takie zawierają tzw. fixupy, czyli informacje konieczne do relokowania fragmentu programu zawartego w poprzedzającym rekordzie kodu. Są to indeksy (offsety) elementów w kodzie, które ulegają zmianie przy jego przemieszczaniu. W zależności od rodzaju wskazywanych elementów stosuje się następujące typy rekordów informacyjnych:

Dla kodu ładowanego poza stronę zerową:

* $06 - indeksy 2-bajtowych adresów (przy relokacji aktualizowane zostaną oba bajty)
* $02 - indeksy młodszych bajtów 2-bajtowych adresów
* $08 - indeksy starszych bajtów 2-bajtowych adresów
* $04 - indeksy 1-bajtowych adresów komórek na stronie zerowej

Dla kodu ładowanego na stronę zerową:

* $07 - indeksy 2-bajtowych adresów (przy relokacji aktualizowane zostaną oba bajty)
* $03 - indeksy młodszych bajtów 2-bajtowych adresów
* $09 - indeksy starszych bajtów 2-bajtowych adresów
* $05 - indeksy 1-bajtowych adresów komórek na stronie zerowej.

Struktura rekordu informacyjnego jest inna dla typów relokujących adresy i młodsze bajty niż dla typów relokujących starsze bajty. Dla pierwszego przypadku podaje się odpowiednie indeksy (offsety) elementów w poprzedzającym rekordzie kodu, które podlegają relokacji (pierwszy bajt porcji kodu ma indeks 0).

'''Format rekordu informacyjnego dla typów $02,$03,$04,$05,$06,$07 (relokacja adresów lub młodszych bajtów)'''

{| style="text-align: left; "
|-
|style="width: 60px;" | Typ 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | Długość 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | Indeks 1 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | Indeks 2 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | Indeks 3 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | ...
|}

Długość powinna mieścić się w zakresie 1-253.

W przypadku relokowania starszych bajtów adresów, do właściwej ich aktualizacji potrzebne jest dodatkowo uwzględnienie wartości młodszych bajtów (LSB). Ponieważ w kodzie może ich nie być, umieszcza się je w rekordzie informacyjnym.

'''Format rekordu informacyjnego dla typów $08,$09 (relokacja starszych bajtów)'''

{| style="text-align: left; "
|-
|style="width: 60px;" | Typ 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | Długość 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | Indeks 1 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | LSB 1 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | Indeks 2 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | LSB 2 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | ...
|}

Długość powinna mieścić się w zakresie 0-255.

Uwzględnienie przy relokacji części adresów (osobno starszy, młodszy bajt) umożliwia m.in. stosowanie w programie konstrukcji typu ''lda #<adres / ldx #>adres'', co nie jest typowe dla innych formatów relokowalnych stosowanych w Atari. Interesujące jest również specjalne potraktowanie strony zerowej, np. typ $04 pozwala poprawnie relokować następujący program:

<pre>
org $600 ;kod poza stroną zerową
lda zvar ;adresowanie strony zerowej
...

org $80 ;kod na stronie zerowej
zvar .byte 0
</pre>

== Rekord końcowy ==

Rekord końcowy oznacza koniec pliku (brak dalszych segmentów). Dodatkowo określa sposób uruchomienia załadowanego kodu.

'''Format rekordu końcowego'''

{| style="text-align: left; "
|-
|style="width: 60px;" | $0B (Typ) 
(1 bajt)
|style="width: 60px;" | Flaga startu 
(1 bajt)
|style="width: 120px;" | Adres startu 
(2 bajty)
|}

Wartości pola ''Flaga startu'' oznaczają:

* $00 - brak uruchomienia programu, zawartość pola ''Adres startu'' jest ignorowana
* $01 - uruchomienie programu od adresu bezwzględnego podanego w polu ''Adres startu''
* $02 - uruchomienie programu od adresu relokowanego podanego w polu ''Adres startu''.

[[Kategoria:Atari 8-bit]]
[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]
[[Kategoria:Formaty plików]]

ACX - Historia wersji

imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest