imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

2026-10-01T08:51:48Z

Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest

Nowa strona

[[Procesor]] produkowany przez [http://en.wikipedia.org/wiki/MOS_Technology MOS Technology]. Pierwszy raz wprowadzony do produkcji we wrześniu 1975 roku, wytwarzany przy wykorzystaniu technologii [http://en.wikipedia.org/wiki/MOSFET NMOS].
Procesor w odróżnieniu od innych rówieśników nie był budowany w oparciu o mikrokod, był wewnętrznie prostszy i mógł pracować z mniejszymi częstotliwościami zewnętrznymi (zwykle pomiędzy 1 a 2 MHz), osiągając przy tym porównywalną wydajność. Obniżało to koszt układów z nim współpracujących, wykorzystywanych w komputerze.

== Parametry ==

* ośmiobitowa szyna danych
* szesnastobitowe adresowanie
* 56 udokumentowanych rozkazów
* 13 trybów adresowania
* jeden ośmiobitowy rejestr ogólnego przeznaczenia (A - akumulator)
* dwa ośmiobitowe rejestry indeksujące (X i Y)
* ośmiobitowy rejestr statusu - P
* ośmiobitowy wskaźnik stosu - S
* szesnastobitowy licznik programu - PC

W przestrzeni adresowej 6502 jest wyróżniony obszar przeznaczony na stos - jest to obszar od $0100 do $01FF.

Różne źródła różnie oceniają liczbę tranzystorów, z której składa się procesor: od [http://visual6502.org/wiki/index.php?title=Chips_in_our_collection 3510], poprzez [http://www.righto.com/2013/09/intel-x86-documentation-has-more-pages.html 6630] aż do około 9000.

== Błędy w 6502 ==

* dodawanie i odejmowanie w trybie dziesiętnym ustawia znaczniki N, V i Z nieodpowiednio dla uzyskanego wyniku dziesiętnego (odzwierciedlają one cząstkowy wynik binarny operacji, przed korekcją dziesiętną)
* rozkaz JMP ($xxFF) pobierze adres skoku z komórek $xxFF/$xx00 zamiast z $xxFF/$xy00.
* rejestr znaczników zapisany na stos przez PHP ma zawsze ustawiony bit B

=== Błędy związane z przerwaniami ===

* znaczniki są nieustalone po RESET
* wystąpienie przerwania nie wyłącza trybu dziesiętnego ALU
* wystąpienie przerwania podczas wykonywania rozkazu BRK spowoduje, że zostanie on zignorowany.
* jednoczesne wystąpienie przerwania [[NMI]] oraz [[IRQ]] powoduje, że to pierwsze zostanie zignorowane (jest to w zasadzie błąd w oryginalnej dokumentacji 6502, który spowodował, że sygnał NMI podawany przez układy specjalizowane zbudowane na jej podstawie - np. [[ANTIC (układ)|ANTIC]] - jest za krótki w stosunku do rzeczywistych wymagań procesora). Ten błąd [http://atariage.com/forums/topic/148595-how-can-pokey-irq-timers-mess-up-nmi-timing/page-8#entry1822388 można poprawić].
* obsługa przerwania NMI, które wystąpiło podczas wykonywania odgałęzienia ("wykonany" rozkaz Bxx), jest opóźniona do chwili zakończenia wykonywania rozkazu następnego po odgałęzieniu, zamiast rozpoczynać się w chwili zakończenia samego rozkazu odgałęzienia ([http://www.atariage.com/forums/topic/168550-a-taken-branch-before-nmi-delays-nmi-execution-by-one-full-instruction/ źródło]).

=== "Zbędne" odczyty i zapisy ===

* rozkazy typu ''read-modify-write'' (ASL, DEC, INC, LSR, ROL, ROR) wykonują dwa zapisy do modyfikowanej komórki pamięci, z czego za pierwszym razem procesor zapisuje odczytaną z komórki wartość.
* rozkazy w indeksowanym trybie adresowania (abs,X i abs,Y) dokonują dodatkowego odczytu spod niewłaściwego adresu, jeśli dodanie adresu bazowego i indeksu powoduje zwiększenie starszego bajtu adresu efektywnego (czyli jego "przejście" na następną stronę).
* wykonany rozkaz odgałęzienia (Bxx) powoduje dodatkowy odczyt spod niewłaściwego adresu, jeśli przeskok jest na sąsiednią stronę.
* występuje zbędny odczyt następnej po rozkazach BRK, RTS, RTI komórki pamięci.

Błędów tych pozbawione są późniejsze wersje procesora, tj. [[65C02]] oraz [[65C816]].

== Ciekawostki ==

* Procesor ma pewną liczbę [[Nieudokumentowane rozkazy 6502C|nieudokumentowanych rozkazów]]. Szczegóły działania części z nich zależą od konkretnej wersji procesora. Dlatego, mimo że zastępują one w niektórych przypadkach kilka rozkazów standardowych, nie jest zalecane ich używanie.
* Listing programu przeznaczony dla procesora 6502 był wykorzystany w filmie "The Terminator" (1984, pol. '''Elektroniczny Morderca''') przy wyświetlaniu obrazu z kamery Terminatora T800 Model 101. Jest to listing programu dla komputera Apple II.
* Robot Bender, bohater serialu animowanego ''Futurama'', będącego jedną z głównych atrakcji czwartego [[Sztab Małopolska|Sztabu Małopolska]], ma "mózg" zbudowany na procesorze 6502, o czym dowiadujemy się z odcinka pod tytułem "Fry & the Slurm Factory".

== 6502 w Atari ==

Komputery serii [[400/800]] są wyposażone w układ 6502A lub 6502B. Są to "szybsze", czyli przystosowane do pracy z szybszym zegarem, wersje 6502. Zwykły 6502 może działać z częstotliwością do 1 MHz, wersja A do 2 MHz, a wersja B do 3 MHz (zob. H. Kruszyński, K. Kulpa, ''Mikroprocesor 6502 i jego rodzina'', NOT, Warszawa 1989, str. 43).

Serie [[XL]] i [[XE]] mają jeszcze nieco zmodyfikowany procesor, znany jako [[6502C]]. Zmiana w stosunku do oryginału polega na dodaniu linii HALT, której uaktywnienie powoduje zatrzymanie procesora i odłączenie go od magistrali. W modelach 400/800 robił to oddzielny obwód złożony z elementów dyskretnych.

Numery katalogowe Atari:

* 6502A: ?
* 6502B: '''C014377'''
* 6502C: '''C014806'''

Szybkość taktowania procesora w Atari zależy od tego, do jakiego systemu telewizji przystosowany jest komputer:

* wersja NTSC: 1,789790 MHz lub (w [[XE]]) 1,7897725 MHz
* wersja PAL: 1,773447 MHz
* wersja SECAM: 1,7815 MHz (tylko [[XL]] i [[XE]])

== Zobacz także ==

* [[6502C]]
* [[65C02]]
* [[65C802]]
* [[65C816]]
* [[6507]]
* [[Przerwania]]
* [[NTSC vs PAL]]
* [http://oldcomputers.net/kim1.html Pierwszy mikrokomputer z 6502]
* [http://www.6502.org 6502.org]
* [http://www.cpu-collection.de/?tn=1&l0=cl&l1=650x Zdjęcia i specyfikacja na stronie cpu-collection.de]
* [http://krap.pl/mirrorz/atari/www.howell1964.freeserve.co.uk/parts/6502_CPU.htm 6502 CPU and variants]

[[Kategoria:Atari 8-bit]]

6502 - Historia wersji

imported>Atariki recovery: Reconstructed from archived HTML; see provenance manifest